SPEKÜLATİF BALON DÖNEMLERİNDE HALKA ARZ DİNAMİKLERİ: BORSA İSTANBUL ÖRNEĞİ (2021-2023)

<jats:p xml:lang="tr">Halka arzların ilk gün ve kısa dönem getirileri, ihraççılar açısından fiyatlama stratejilerinde, yatırımcılar açısından ise alacakları kararlarda önemli rol oynamaktadır. Bu nedenle, halka arzlardaki performansın ne olduğu ve bu performansın hangi faktörlerden etkilendiğinin belirlenmesi hem piyasa etkinliğinin sağlanması hem de yatırımcı davranışlarının anlaşılması açısından kritik hale gelmektedir. Bu çalışmada, Borsa İstanbul’da 2021-2023 yılları arasında gerçekleşen 111 ilk halka arz fiyat performansı değerlendirilerek arz sonrası 1.,5.,15.,30. ve 60. gün için en yüksek %25’lik getiri dilimde yer alma olasılıkları tahmin edilmiş ve bu tahminlerde en etkili değişkenlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Analizde, makine öğrenmesi denetimli öğrenme algoritmalarından Rassal Orman (Random Forest) algoritması uygulanmış ve algoritmanın temel hiperparametreleri dikkate alınarak elde edilen sonuçlar, (değişkenlerin kümeleme yöntemiyle benzer özelliklere göre gruplandırılmasını da içerecek şekilde) optimize edilerek bulunan sonuçlarla karşılaştırılmıştır. Model sonuçlarına göre optimize edilmiş modelin doğruluk oranı 1., 5., 15. 30. ve 60. gün itibarıyla sırasıyla %70, %84, %83, %90 ve %87 olarak bulunmuştur. Modelin F1 skorları da ilk gün için %55 iken 60.gün itibarıyla %86 olarak ölçülmüştür. Çalışma bulgularına göre, kısa dönem getirilerinde, halka arz öncesi 30 günlük Borsa İstanbul getirisi, arz öncesi firma net satışlarındaki artış oranı, Varlık getirisi (ROA), yatırımcı sayısı, talep/arz oranı ve tavan sayısı faktörleri öne çıkmıştır. Bulgular, yatırımcı tepkilerinin, firma kaynaklı sinyallerin ve spekülatif davranışların kısa dönem getiriler üzerinde etkili olduğunu göstermektedir. Bu durum, halka arzda düşük fiyatlama olgusunu açıklayan bilgi şelalesi, sinyal ve spekülatif balon hipotezlerini desteklemektedir.</jats:p>