Afrika’da Güvenlik Krizleri: Orta Sahel ve Nijerya-Çad Gölü Havzası

<jats:p>Bu bölüm, merkez Mali’den Çad Gölü’ne uzanan kuşakta silahlı grupların, tekrar eden askerî operasyonlara rağmen neden varlıklarını sürdürdüklerini, çatışma alanını terk etmek yerine dönüştürerek nasıl ayakta kaldıklarını incelemektedir. Bölüm, Orta Sahel ile kuzeydoğu Nijerya–Çad Gölü Havzası’ndaki güvenlik krizlerini karşılaştırmalı bir çerçevede ele alarak, kasabaları kaybetmiş olmalarına rağmen bu örgütlerin hareketliliği, ticareti, vergilendirmeyi ve korku düzenini nasıl kontrol edebildiklerini sorgulamaktadır. Yapılandırılmış bir karşılaştırma yöntemi kullanılarak Sahel’deki çatışmanın 2012–2026 dönemi ile Boko Haram isyanının 2009–2026 süreci incelenmekte ve her iki durum da tarihsel bağlamları içinde değerlendirilmektedir. Çalışma, Cemaat Nusret el-İslam vel-Müslimin (JNIM), Sahel İslam Devleti Vilayeti (ISSP), Cemaatu Ehlis Sünne lid-Da'veti vel-Cihad (JAS) ve Batı Afrika İslam Devleti Vilayeti’nin (ISWAP) dayanıklılığının; cihatçı bağlantılar ile yerel anlaşmazlıklar, koruma düzenlemeleri, ticari ağlar ve devlet meşruiyetindeki zafiyetlerin etkileşiminden kaynaklandığını ileri sürmektedir. Bununla birlikte, bu örgütlerin gelişim seyirleri farklılaşmaktadır. Sahel’de merkez–çevre gerilimleri, pastoral çatışmalar ve parçalı kırsal otorite yapısı genişlemeyi şekillendirirken; Çad Gölü çevresinde örgütsel parçalanma, su yollarına dayalı hareketlilik ve savaş ekonomisi rekabetçi kontrol biçimlerini ortaya çıkarmaktadır. Bölüm ayrıca, yeni ortaya çıkan Sahel Devletleri İttifakı ile daha eski bir yapı olan Çok Uluslu Ortak Görev Gücü’nü karşılaştırmaktadır. Analiz, askerî koordinasyonun isyancı lojistiğini sekteye uğratabildiğini ve toprak kazanımlarını mümkün kıldığını, ancak adalet, kamu hizmetleri, sivil koruma ve yerel yönetimin geri dönüşü yavaş kaldığında bu kazanımların kırılgan olduğunu göstermektedir. Bu karşılaştırma, hangi aktörün bir kasabayı kontrol ettiğinden ziyade yolları, pazarları ve hayatta kalma koşullarını kimin düzenlediğine odaklanmaktadır. Sonuç olarak, kalıcı güvenliğin sağlanmasının, dış ortakların değiştirilmesinden çok, devlet ile vatandaşlar arasında tartışmalı sınır bölgelerinde yeniden güvene dayalı ilişkilerin inşa edilmesine bağlı olduğu ileri sürülmektedir.</jats:p>