Abstract
<jats:p>Afetler, toplumların sosyal ve ekonomik durumlarını önemli ölçüde etkileyen ve sağlık sistemleri üzerinde yoğun bir baskı oluşturan olağanüstü olaylar olarak tanımlanmaktadır. Deprem, sel, salgın hastalıklar ve kitlesel yaralanma olayları gibi afetlerde sağlık hizmetlerinin hızlı, etkin ve planlı olarak sunulması toplum ve vatandaşlar açısından oldukça önemli yer teşkil etmektedir. Bu açıdan sağlık hizmetlerinin sağlanması ve devam ettirilmesi sadece tıbbi bir olay olarak değil, aynı zamanda hukuksal yükümlülükler içeren bir kamu hizmeti olarak değerlendirilmektedir. Bu bağlamda afet sağlık hukuku, afet koşullarında sağlık hizmetlerinin planlanması, organizasyonu ve yürütülmesine ilişkin hukuki düzenlemeleri inceleyen önemli bir hukuk alanıdır. Bu çalışmada afet sağlık hukukunun temel ve hukuksal kavramları, afet yönetiminin hukuksal boyutu ve afet durumlarında sağlık hizmetlerinin nasıl planlanması gerektiği incelenmiştir. Bu çalışmada afet ve afet yönetimini kavramlarına değinilmiş olup, ardından afet sağlık hukukunun yasal dayanakları anayasal hükümler, kanunlar ve uluslararası hukuk düzenlemeleri ve sözleşmeleri kapsamında değerlendirilmiştir. Bu bakımdan Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı Kanunu, Afet Kanunu, Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu ve Umumi Hıfzıssıhha Kanunu gibi düzenlemelerin afet sağlık hizmetleri bakımından önemi ortaya konulmuştur. Ayrıca çalışmanın devamında afet durumlarında uygulanan tıbbi triyaj sistemi, aydınlatılmış onam ilkesi ve acil müdahale istisnası hukuki açıdan değerlendirilmiştir. Afet sağlık hizmetlerinde idarenin hizmet kusuru ve kusursuz sorumluluğu, idare ile özel hastanelerin maddi, manevi tazminat sorumluluğu üst mahkemeler olan Yargıtay ve Danıştay’ın kararları çerçevesinde değerlendirilmiştir. Ek olarak hastane afet planlarının hukuki niteliği ve sağlık çalışanlarının hukuki, cezai ve idari sorumluluğu da çalışma kapsamında ele alınmıştır. Sonuç olarak afet sağlık hukuku, afet durumlarında sağlık hizmetlerinin etkin bir biçimde yürütülmesini sağlayan önemli bir normatif çerçeve sunmaktadır. Afetlere karşı dirençli bir sağlık sistemi oluşturulabilmesi için sağlık altyapısının güçlendirilmesi, afet planlarının etkin şekilde uygulanması ve sağlık çalışanlarının afet yönetimi konusunda eğitilmesi büyük önem taşımaktadır.</jats:p>