İŞ GÜCÜ PİYASASINDA MONOPSON GÜCÜ: TEORİK BULGULAR VE POLİTİKA ÇIKARIMLARI

<jats:p xml:lang="tr">Bu çalışma, iş gücü piyasalarında monopson gücünün ücretler, istihdam düzeyi ve refah üzerindeki etkilerini teorik açıdan incelemektedir. Klasik rekabetçi iş gücü piyasası modeli, ücretlerin işçilerin marjinal ürününe eşitlendiğini ve kaynak kullanımının etkin olduğunu varsayar. Ancak son yıllardaki araştırmalar, işverenlerin ücretleri belirleme gücüne sahip olduğunu ve bir firmanın daha fazla işçi çalıştırabilmek için daha yüksek ücret ödemek zorunda kaldığını göstermektedir; yani iş gücü arzı firma düzeyinde yukarı doğru eğimlidir. Bu durum, ücret baskılanması ve istihdam kaybı gibi sonuçlar doğurmaktadır. Bu kapsamda çalışmada önce marjinal gelir = marjinal maliyet koşulu gibi teorik çerçeveler ele alınmakta, ardından arama ve eşleşme friksiyonları ile dinamik monopson yaklaşımları tartışılmaktadır. Ayrıca asgari ücret ve sendikalaşma uygulamalarının refah üzerindeki etkileri değerlendirilmekte; bu faktörlerin monopson marjını sınırlayarak ücretleri yükseltebileceği, istihdamı artırabileceği ve toplumsal refahı iyileştirebileceği ortaya konmaktadır. Bulgular, uygun düzeyde belirlenmiş asgari ücretlerin monopson koşullarda ücretleri artırmakla kalmayıp monopson koşullarında ücretleri marjinal verimlilik düzeyine yaklaştırarak istihdamı da destekleyebilmektedir. Sendikalar ve toplu pazarlık mekanizmaları işçilerin pazarlık gücünü artırmakta, ücretleri marjinal verimliliğe yaklaştırmakta ve ücret baskısını sınırlandırabilmektedir. Sonuç olarak monopson yapısı yalnızca istisnai bir piyasa durumu olarak değil, günümüz iş gücü piyasalarının önemli ve yaygın bir özelliği olarak değerlendirilmektedir.</jats:p>