Abstract
<jats:p>Мақалада соңғы жылдары байлар институтын ерекше әлеуметтік категория ретінде зерттеу отандық тарихнамада дамуының контекстінде аса маңызды мәнге ие бола бастағаны көрсетіледі. Бұл тақырыптың өзектілігінің артуына ықпал еткен факторлардың бірі – сталиндік репрессиялардың құрбандарына қатысты әділеттіліктің қалпына келтірілуі болды. Осы үдеріс барысында осы мәселеге тікелей қатысты бұрын қолжетімсіз болған мұрағаттық құжаттар құпиясыздандырылып, ғылыми айналымға енгізілді. Мақаланың мақсаты – байларды ерекше қоғамдық тап ретінде даралаған факторларды анықтау. Зерттеу кезеңі XIX ғасырдың екінші жартысын қамтиды. Эмпирикалық негізді Семей, Ақмола және Торғай облыстарына қатысты статистикалық шолулар мен естелік кітаптар құрайды. Бұл дерек көздер ғылыми тұрғыдан жоғары мәнге ие болып, қазақ халқының күнделікті тұрмысын қайта қалпына келтіруге мүмкіндік береді. Аталған жинақтардағы материалдар көшпелі халықтың әлеуметтік ұйымдасуының ерекшеліктерін талдауға жол ашады. Мақалада сандық деректермен әлеуметтік-мәдени контекстті салыстыру арқылы экономикалық көрсеткіштердің әлеуметтік құрылымдағы трансформацияларға және шаруашылық тәжірибелердің өзгеруіне қалай әсер еткені туралы түсінік беріледі.</jats:p>