SPATIAL AND TEMPORAL ANALYSIS OF THE DYNAMICS OF SURFACE WATER CHANGES IN MAKAT AND ZHYLYOI DISTRICTS

<jats:p>This study investigates long-term surface water dynamics in Makat and Zhylyoi districts (Western Kazakhstan) from 1994 to 2024 using multi-temporal Landsat imagery and NDWI, MNDWI, and WRI indices. The results reveal pronounced spatial and temporal variability, with maximum surface water extent in the late 1990s-early 2000s followed by progressive decline after 2010 and severe depletion in recent years. Western floodplain zones remained the most persistent water features, while inland basins experienced substantial contraction. The combined indices indicate increasing water stress driven by climatic variability and anthropogenic pressure, highlighting the need for continuous remote sensing–based monitoring and sustainable water resource management in semi-arid environments. Key words: remote sensing, NDWI, MNDWI, WRI, surface water dynamics, land degradation, Pre-Caspian region</jats:p> <jats:p>Бұл зерттеу 1994 жылдан 2024 жылға дейін Мақат және Жылыой аудандарындағы (Батыс Қазақстан облысы) жер үсті суларының ұзақ мерзімді динамикасын Көп уақыттық Landsat кескіндерін және NDWI, MNDWI және WRI индекстерін пайдалана отырып зерттейді. Нәтижелер 1990-шы жылдардың аяғы мен 2000-шы жылдардың басындағы жер үсті суларының максималды көлемімен айқын кеңістіктік және уақыттық өзгергіштікті көрсетеді, содан кейін 2010 жылдан кейінгі үдемелі төмендеу және соңғы жылдары қатты сарқылу байқалады. Батыс жайылма аймақтары ең тұрақты су объектілері болып қала берді, ал ішкі бассейндер айтарлықтай қысқарды. Біріктірілген индекстер климаттың өзгермелілігі мен антропогендік қысымға байланысты су кернеуінің жоғарылауын көрсетеді, бұл қашықтықтан зондтауға негізделген үздіксіз бақылау және жартылай құрғақ ортада су ресурстарын тұрақты басқару қажеттілігін көрсетеді</jats:p> <jats:p>В этой работе исследуется долгосрочная динамика поверхностных вод в Макатском и Жылыойском районах (Западный Казахстан) с 1994 по 2024 годы с использованием разновременных изображений Landsat и индексов NDWI, MNDWI и WRI. Результаты показывают выраженную пространственную и временную изменчивость: максимальный объем поверхностных вод был достигнут в конце 1990-х – начале 2000-х годов, за которым последовал постепенный спад после 2010 года и серьезное истощение в последние годы. Западные пойменные зоны оставались наиболее устойчивыми водными объектами, в то время как внутренние бассейны испытывали значительное сокращение. Объединенные индексы указывают на растущий дефицит водных ресурсов, вызванный изменчивостью климата и антропогенным воздействием, подчеркивая необходимость постоянного мониторинга на основе дистанционного зондирования и устойчивого управления водными ресурсами в полузасушливых районах</jats:p>