ЗАМАНАУИ ГЕОТЕХНИКА ӘДІСТЕРІ – ЖЕР ҚОЙНАУЫН ИГЕРУ ҚАУІПСІЗДІГІН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУДІҢ ТИІМДІ БАҒЫТЫ

<jats:p>Мақалада ҚазҰТЗУ қызметкерлерінің геомеханикалық процестерді зерттеу бойынша көпжылдық ғылыми зерттеулерінің нәтижелері келтірілген. Геомеханикалық процестерді тиімді басқару тау жыныстары массивінің жай-күйін геомониторингтеудің кешенді жүйесі негізінде жүзеге асырылатыны көрсетілген. Бұл жүйе табиғи және техногендік факторларды есепке алуды, сондай-ақ авторлар әзірлеген бақылау құралдарын қолдануды қамтиды. Геомониторинг жүргізу кезінде жоғары дәлдіктегі геодезиялық аспаптарды орнатуға арналған жер үсті және жерасты тұрақты мәжбүрлі центрлеу пункттері ұсынылған. Өнеркәсіптік қауіпсіздікті арттыру мақсатында карьерлер мен жерасты қазбаларында жарықшақты тау жыныстарын бекітуге арналған арнайы құрам әзірленген. Аталған құрам тау-кен өндірісі қалдықтарын кәдеге жаратуға мүмкіндік береді, жоғары аққыштыққа және жеткілікті беріктікке ие</jats:p> <jats:p>The article presents the results of many years of research by KazNITU staff devoted to the study of geomechanical processes in rock formations. It is shown that effective management of these processes is possible on the basis of an integrated geomonitoring system that takes into account a combination of natural and man-made factors and the use of controls developed by the authors. For the installation of high-precision geodetic instruments, ground and underground permanent forced centering points have been developed to ensure the accuracy and efficiency of measurements without the use of tripods. In order to improve industrial safety, a composition has been proposed for strengthening fractured rocks, pillars and ceilings in mining workings, which makes it possible to dispose of mining waste. The hardening solution is characterized by high fluidity, adhesion and strength</jats:p> <jats:p>В статье представлены результаты многолетних исследований сотрудников КазНИТУ, посвященных изучению геомеханических процессов в массивах горных пород. Показано, что эффективное управление этими процессами осуществляется на основе комплексной системы геомониторинга, учитывающей совокупность природных и техногенных факторов, а также использование разработанных авторами средств контроля. Для установки высокоточных геодезических приборов разработаны наземные и подземные постоянные пункты принудительного центрирования, обеспечивающие высокую точность и оперативность измерений без применения штативов. С целью повышения промышленной безопасности предложен состав для упрочнения трещиноватых пород, целиков и потолочин в горных выработках, позволяющий утилизировать отходы горного производства. Упрочняющий раствор отличается высокой текучестью, адгезией и прочностью</jats:p>