ГЕОМЕХАНИЧЕСКАЯ ХАРАКТЕРИСТИКА И ОЦЕНКА СТРУКТУРНОЙ НАРУШЕННОСТИ МАССИВА ГОРНЫХ ПОРОД ИРТЫШСКОГО МЕСТОРОЖДЕНИЯ

<jats:p>В статье представлены результаты комплексной геомеханической оценки массива горных пород Иртышского месторождения, направленной на обоснование безопасной и эффективной разработки рудных залежей. Исследованы физико-механические свойства пород и руд, выполнен анализ структурной нарушенности массива по данным натурных обследований с использованием метода линейных замеров (Scanline Mapping) и программного комплекса Dips. Выделены основные системы трещин, определены показатели качества массива (RQD), выполнено геомеханическое районирование с выделением трех участков и литологических доменов. Установлены закономерности изменения устойчивости массива в зависимости от литологического состава и степени трещиноватости. Полученные результаты могут быть использованы при геомеханическом моделировании, прогнозировании устойчивости горных выработок и выборе рациональных параметров крепления</jats:p> <jats:p>Мақалада Ертіс кен орнының тау жыныстары массивіне жүргізілген кешенді геомеханикалық бағалау нәтижелері ұсынылған. Зерттеудің мақсаты – кен денелерін қауіпсіз әрі тиімді игеруді ғылыми тұрғыдан негіздеу. Тау жыныстары мен кендердің физикалық-механикалық қасиеттері зерттеліп, табиғи бақылаулар барысында қолданылған Scanline Mapping сызықтық өлшеу әдісі мен Dips бағдарламалық кешені негізінде массивтің құрылымдық бұзылуы талданды. Нәтижесінде негізгі жарықшақ жүйелері анықталып, массив сапасының көрсеткіштері (RQD) есептелді, үш геомеханикалық аудан және литологиялық домендер бөлінді. Массивтің тұрақтылығының литологиялық құрам мен жарықшақтану дәрежесіне тәуелді өзгеру заңдылықтары айқындалды. Алынған нәтижелер геомеханикалық модельдеу, тау-кен қазбаларының орнықтылығын болжау және бекіту параметрлерін оңтайлы таңдауда қолданылуы мүмкін</jats:p> <jats:p>The article presents the results of a comprehensive geomechanical assessment of the rock mass at the Irtysh deposit aimed at substantiating the safe and effi cient mining of ore bodies. The physical and mechanical properties of rocks and ores were investigated, and the structural disturbance of the rock mass was analyzed based on fi eld observations using the Scanline Mapping method and the Dips software package. The main joint sets were identifi ed, the Rock Quality Designation (RQD) was determined, and geomechanical zoning was performed with the delineation of three zones and lithological domains. The relationships between rock mass stability, lithological composition, and fracture intensity were established. The obtained results can be applied in geomechanical modeling, stability prediction of underground excavations, and the selection of optimal ground support parameters</jats:p>