ГЕОМЕХАНИЧЕСКОЕ ОБОСНОВАНИЕ ТЕХНОЛОГИИ ЗАПОЛНЕНИЯ ЗАКРЕПНЫХ ПУСТОТ В УСЛОВИЯХ СИЛЬНОТРЕЩИНОВАТОГО МАССИВА ГОРНЫХ ПОРОД

<jats:p>В статье рассмотрены вопросы повышения безопасности подземных горных работ при ликвидации закрепных пустот в условиях сложной геомеханической обстановки Артемьевской шахты Иртышского месторождения. Выполнен анализ причин образования куполов в кровле выработок и исследовано применение вспенивающихся материалов для их заполнения. Проведена оценка влияния заполнителя на напряженно-деформированное состояние массива и рамной крепи с использованием фотоупругих датчиков и тензометрического контроля. Определены нагрузки, несущая способность заполнителя и эффективность технологии, позволяющей повысить устойчивость выработок, снизить риск обрушений и обеспечить безопасность подземных работ</jats:p> <jats:p>Мақалада Иртыш кенорнының Артемьевск шахтасында күрделі геомеханикалық жағдайларда бекітпе артындағы қуыстарды жою кезінде жерасты тау-кен жұмыстарының қауіпсіздігін арттыру мәселелері қарастырылған. Тау-кен қазбаларының төбесінде күмбездердің пайда болу себептеріне талдау жасалып, оларды толтыру үшін көбіктенетін материалдарды қолдану зерттелген. Толтырғыштың тау жыныстары массиві мен рамалық бекітпенің кернеулі-деформацияланған күйіне әсері фотоэластикалық датчиктер және тензометриялық бақылау әдістері арқылы бағаланған. Толтырғыштың түсіретін жүктемелері, оның көтергіш қабілеті және қазбалардың тұрақтылығын арттыруға, опырылу қаупін төмендетуге және жерасты жұмыстарының қауіпсіздігін қамтамасыз етуге мүмкіндік беретін технологияның тиімділігі анықталған</jats:p> <jats:p>The article considers the issues of improving the safety of underground mining operations during the elimination of backfill voids under complex geomechanical conditions at the Artemyevsky mine of the Irtysh deposit. The causes of dome formation in the roof of mine workings were analyzed, and the application of foaming materials for their filling was investigated. The influence of the filler on the stress-strain state of the rock mass and frame support was evaluated using photoelastic sensors and strain gauge monitoring. The loads, bearing capacity of the filler, and the efficiency of the technology were determined, which makes it possible to increase the stability of mine workings, reduce the risk of collapses, and ensure the safety of underground operations</jats:p>