ЭКОЛОГИЧЕСКАЯ ОЦЕНКА ДОБЫЧИ НЕРУДНЫХ ПОЛЕЗНЫХ ИСКОПАЕМЫХ

<jats:p>Работа посвящена исследованию экологических аспектов деятельности предприятия по открытой добыче глины в Карагандинской области. Экологические исследования актуально проводить с научно обоснованным подходом, практической оценкой и элементами программного обеспечения. Целью работы является экологическая оценка воздействия на состояние окружающей среды предприятия по открытой добыче глины для строительной отрасли. В работе изучена экологическая природная и техногенная ситуация района размещения карьера. Применялись аналитические, натурные, лабораторные методы исследований. Разработаны рекомендации по внедрению принципов замкнутого цикла (сырье – продукция – отходы – вторичное сырье), предполагающих частичное замещение природной глины вторичными строительными ресурсами региона; план мониторинга с переходом на автоматизированные интеллекту- альные системы контроля качества приземного слоя атмосферы</jats:p> <jats:p>Жұмыс Қарағанды облысындағы сазды ашық өндіру кәсіпорны қызметінің экологиялық аспектілерін зерттеуге арналған. Экологиялық зерттеулерді ғылыми негізделген тәсілмен, практикалық бағалаумен және бағдарламалық жасақтама элементтерімен жүргізу маңызды. Жұмыстың мақсаты-құрылыс саласы үшін ашық саз өндіретін кәсіпорынның қоршаған орта жағдайына әсерін экологиялық бағалау. Жұмыста карьерді орналастыру ауданының экологиялық табиғи және техногендік жағдайы зерттелді. Зерттеудің аналитикалық, табиғи, зертханалық әдістері қолданылды. Табиғи сазды өңірдің қайталама құрылыс ресурстарымен ішінара алмастыруды көздейтін тұйық цикл (шикізат – өнім – қалдықтар – қайталама шикізат) қағидаттарын енгізу бойынша ұсынымдар әзірленді; атмосфераның жер үсті қабатының сапасын бақылаудың автоматтандырылған зияткерлік жүйелеріне көшумен мониторинг жоспары</jats:p> <jats:p>The work is devoted to the study of environmental aspects of the company’s activities for open-pit clay mining in the Karaganda region. It is important to conduct environmental research with a scientifically based approach, practical assessment and software elements. The purpose of the work is an environmental assessment of the environmental impact of an open-pit clay mining enterprise for the construction industry. The paper examines the ecological, natural and technogenic situation of the quarry area. Analytical, field, and laboratory research methods were used. Recommendations have been developed for the implementation of closed-loop principles (raw materials – products – waste – secondary raw materials), involving the partial replacement of natural clay with secondary building resources in the region; a monitoring plan with the transition to automated intelligent quality control systems for the surface layer of the atmosphere</jats:p>