Abstract
<jats:p>This study examines soil contamination by heavy metals in mining regions and evaluates the effect of vermicompost on their immobilisation. The accumulation of Pb, Cd, Cu, and Zn in Kazakhstan is associated with intensive mining and metallurgical activities, leading to soil degradation. Vermicompost produced with the participation of Eisenia fetida contains humic substances that promote metal chelation. It was found that its application reduces the mobility of heavy metals and increases the organic matter content in soil. The concentration of mobile Pb decreased from 120 to 40 mg/kg, with similar trends observed for Cd, Cu, and Zn. The effect is attributed to the formation of stable organometallic complexes. Vermicompost is shown to be an effective and environmentally friendly method for soil remediation</jats:p> <jats:p>Бұл зерттеуде тау-кен өндіру аймақтарындағы топырақтың ауыр металдармен ластануы және оларды иммобилизациялауда вермикомпосттың әсері қарастырылды. Қазақстанда Pb, Cd, Cu және Zn жиналуы қарқынды тау-кен және металлургиялық қызметпен байланысты, бұл топырақтың деградациясына әкеледі. Eisenia fetida қатысуымен алынған вермикомпост құрамында металдарды хелаттауға ықпал ететін гумустық заттар бар. Оның қолданылуы ауыр металдардың жылжымалылығын төмендетіп, топырақтағы органикалық заттардың мөлшерін арттыратыны анықталды. Жылжымалы Pb концентрациясы 120-дан 40 мг/кг-ға дейін төмендеді, ұқсас өзгерістер Cd, Cu және Zn үшін де байқалды. Бұл әсер тұрақты металлоорганикалық кешендердің түзілуімен түсіндіріледі. Вермикомпост топырақты қалпына келтірудің экологиялық қауіпсіз және тиімді әдісі болып табылады</jats:p> <jats:p>В данном исследовании изучено загрязнение почв тяжелыми металлами в горнодобывающих регионах и оценено влияние вермикомпоста на их иммобилизацию. Накопление Pb, Cd, Cu и Zn в Казахстане связано с интенсивной добычей и металлургией, что приводит к деградации почв. Вермикомпост, полученный с участием Eisenia fetida, содержит гумусовые вещества, способствующие хелатированию металлов. Установлено, что его применение снижает подвижность тяжелых металлов и повышает содержание органического вещества. Концентрация подвижного Pb снизилась с 120 до 40 мг/кг, аналогичные изменения отмечены для Cd, Cu и Zn. Эффект связан с образованием устойчивых металлоорганических комплексов. Вермикомпост эффективен как экологически безопасный метод ремедиации почв</jats:p>