Abstract
<jats:p>Жұмыста жел жүктемелері жағдайында жұмыс істейтін мұнара кранының құрылымында композиттік материалдарды қолданудың тиімділігі қарастырылады. Қазіргі заманғы құрылыс жағдайында ғимараттардың биіктігін арттыру және көтеру механизмдерінің қауіпсіздігі мен сенімділігіне қойылатын талаптарды күшейту мұнара крандарының құрылымдық шешімдерін жетілдіру қажеттілігін тудырады. Зерттеу шеңберінде мұнара крандарының конструкцияларына морфологиялық талдау жасалды, бұл жебенің ұтымды параметрлері мен перспективалық материалдарды таңдауды негіздеуге мүмкіндік берді. S235 құрылымдық болаттан жасалған және көміртекті талшықты композиттік материалдан (CFRP) жасалған жебелерді салыстыру жұмыстары жүргізілді. Құрылымның кернеулі-деформацияланған күйін бағалау үшін аналитикалық есептеулер мен SolidWorks Simulation бағдарламалық ортасындағы ақырлы элементтер әдісімен сандық модельдеуді қолдану арқылы жүзеге асырылады. Зерттеу нәтижелері композиттік материалды қолдану болат құрылымымен жасалған мұналары жебелерге қарағанда салыстырғанда максималды кернеулерді 45-50% - ға және ауытқуларды шамамен екі есе азайта отырып, негіздеме массасының төмендеуін қамтамасыз ететінін көрсетті. Алынған мәліметтер мұнара крандарының конструкциясында композиттік материалдарды олардың пайдалану тиімділігін, тұрақтылығы мен сенімділігін арттыру үшін пайдаланудың орындылығын растайды. Алынған нәтижелер мұнара крандарының жебе құрылымында композиттік материалдарды қолданудың тиімділігін дәлелдейді және қазіргі құрылыс саласындағы инженерлік есептер мен жобалау тәжірибесінде тиімді қолдануға болады. Кілтті сөздер: мұнара краны, құрылыс техникасы, жүк көтергіш механизмдер, конструкциялық шешімдер, морфологиялық сараптама, тұрақтылық, қауіпсіздік жүйелері, заманауи технологиялар.</jats:p>