Abstract
<jats:p>Mazkur maqola 1925-yilda Mulla Bekjon Rahmon o‘g‘li va Muhammad Yusuf Devonzoda tomonidan hammualliflikda yozilgan “Xorazm musiqiy tarixchasi” risolasining tarixshunoslik va manbashunoslikdagi muhim ahamiyatini tadqiq etishga qaratilgan. Markaziy Osiyo etno-musiqashunosligida fundamental tayanch manba sifatida xizmat qiluvchi ushbu risola, tarixan asrlar davomida faqat og‘zaki uzatma (tavotur) orqali yashab kelgan Xorazm musiqiy an’analarining misli ko‘rilmagan yozma arxivini taqdim etadi. Maqolada musiqiy manbashunoslik metodologiyasi qo‘llanilgan holda, XIX asr oxirida Xiva xonligida yuz bergan “Feruz renessansi” davrida maqomat tizimining institutsionallashuvini hujjatlashtirishda risola tutgan o‘rin chuqur tahlil qilinadi. Bundan tashqari, asarning Xorazm tanbur chizig‘ini (o‘n sakkiz chiziqli tabulatura tizimi) semiotik jihatdan parolini ochishdagi hal qiluvchi hissasi hamda keyinchalik avj olgan sovet madaniy birxillashtirish fonida avtentik (sof) mahalliy musiqiy atamalarni saqlab qolishdagi qimmati yoritiladi. Tadqiqot natijalari shuni tasdiqlaydiki, 1925-yilgi ushbu risola shunchaki o‘tmish xotiralaridan iborat tarixiy esdalik emas, balki og‘zaki ijrochilik amaliyoti va tizimlashtirilgan musiqashunoslik tasniflash o‘rtasidagi hal qiluvchi epistemologik ko‘prikdir. Bu omil uni zamonaviy etno-musiqashunoslik va madaniyat tarixi bo‘yicha olib boriladigan xalqaro tadqiqotlar uchun birlamchi manbaga aylantiradi.</jats:p>