Vasküler Nedenli Karın Ağrıları: Mezenter Arter İskemi ve Enfarktı

<jats:p>Mezenter arter iskemisi (MAİ), bağırsak dokusunun akut veya kronik perfüzyon yetersizliği sonucu gelişen, yüksek morbidite ve mortalite oranlarına sahip bir vasküler patolojidir. Bu durum, superior mezenterik arter (SMA), inferior mezenterik arter (İMA) ve çölyak trunk gibi ana mezenterik damarların etkilenmesiyle karakterizedir. Akut mezenter iskemisi (AMİ), ani başlangıçlı bir acil durum olup, bağırsak nekrozu ve septik şoka yol açabilir; kronik mezenter iskemisi (KMİ) ise yavaş ilerleyen semptomlarla seyreder ve genellikle aterosklerotik stenozla ilişkilidir. Bu bölümde, MAİ'nin etiyolojisi, patofizyolojisi, klinik prezentasyonu, tanısal yaklaşımları, tedavi stratejileri ve prognostik faktörleri, güncel uluslararası kılavuzlar temelinde incelenmektedir. Etiyolojik faktörler bakımından, AMİ'nin başlıca nedenleri arteriyel emboli (%40-50), arteriyel tromboz (%20-30), non-oklüzif mezenter iskemisi (NOMİ) (%20-30) ve mezenter ven trombozu (%5-15) olarak sınıflandırılır. Arteriyel emboli, atrial fibrilasyon gibi kardiyak kaynaklıdır; tromboz ateroskleroz zemininde gelişir. NOMİ hipoperfüzyonla, venöz tromboz hiperkoagülabiliteyle ilişkilidir. KMİ genellikle aterosklerotik daralmaya bağlıdır. Patofizyolojik süreçte, iskemi mukozal hasarla başlar ve transmural nekroza ilerler; KMİ'de kollateral dolaşım kısmi koruma sağlar. Klinik bulgular nonspesifiktir: AMİ'de ani şiddetli ağrı, KMİ'de postprandiyal ağrı ve kilo kaybı. Tanısal stratejilerde bilgisayarlı tomografi anjiyografisi (BTA) altın standarttır; dupleks ultrason ve manyetik rezonans anjiyografi alternatiflerdir. Tedavi multidisiplinerdir: AMİ'de revaskülarizasyon ve cerrahi, KMİ'de stentleme. Prognoz erken müdahaleye bağlıdır; tedavi edilmeyen AMİ'de mortalite %80-90'dır. Gelecek çalışmalar yapay zeka destekli görüntüleme ve biyobelirteçlere odaklanmaktadır. Bu özet, MAİ'nin klinik yönetimini bütüncül bir perspektiften sunar. Mesenteric artery ischemia (MAI) is a vascular pathology with high morbidity and mortality rates resulting from acute or chronic perfusion insufficiency of intestinal tissue. This condition is characterized by the involvement of major mesenteric vessels such as the superior mesenteric artery (SMA), inferior mesenteric artery (IMA), and celiac trunk. Acute mesenteric ischemia (AMI) is an acute emergency that can lead to intestinal necrosis and septic shock; chronic mesenteric ischemia (CMI) progresses slowly and is usually associated with atherosclerotic stenosis. This section comprehensively examines the etiology, pathophysiology, clinical presentation, diagnostic approaches, treatment strategies, and prognostic factors of MAI based on current international guidelines. Etiologically, the main causes of AMI are arterial embolism (40-50%), arterial thrombosis (20-30%), non-occlusive mesenteric ischemia (NOMI) (20-30%), and mesenteric vein thrombosis (5-15%). Arterial embolism is cardiac in origin, such as atrial fibrillation; thrombosis develops on an atherosclerotic background. NOMI is associated with hypoperfusion, venous thrombosis with hypercoagulability. CMI is usually due to atherosclerotic narrowing. In the pathophysiological process, ischemia starts with mucosal damage and progresses to transmural necrosis; in CMI, collateral circulation provides partial protection. Clinical findings are nonspecific: sudden severe pain in AMI, postprandial pain and weight loss in CMI. In diagnostic strategies, computed tomography angiography (CTA) is the gold standard; duplex ultrasound and magnetic resonance angiography are alternatives. Treatment is multidisciplinary: revascularization and surgery in AMI, stenting in CMI. Prognosis depends on early intervention; mortality is 80-90% in untreated AMI. Future studies focus on artificial intelligence-supported imaging and biomarkers. This summary presents the clinical management of MAI from a holistic perspective.</jats:p>