Abstract
<jats:p>DEFINICJA POJĘCIA: Postęp w medycynie i naukach pokrewnych umożliwiają badania naukowe pozwalające opracować coraz doskonalsze metody zapobiegania chorobom oraz ich diagnozowania i leczenia. Badania te winny być prowadzone wedle uznanych standardów etycznych. ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Standardy etyczne wypracowywano przez długi okres, odpowiadając na pojawiające się wciąż nowe wyzwania. Skandale towarzyszące niektórym badaniom naukowym przyczyniły się także do rozwoju tej dziedziny wiedzy. UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Deontologia badań naukowych z udziałem ludzi wskazuje kluczowe powinności moralne (zasady etyczne), które winny honorować wszystkie podmioty zaangażowane w realizację badań wobec osób w nich uczestniczących. REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: Problematyczne jest prowadzenie badań naukowych na populacjach narażonych na pokrzywdzenie lub wykorzystanie: dotyczy to osób niezdolnych do samodzielnego wyrażenia zgody lub co do których istnieją uzasadnione obawy, że zgody mogą udzielić w sposób niedobrowolny, a także znajdujących się w sytuacji nierówności strukturalnych. Problematyczne jest również prowadzenie badań w sytuacji konfliktu interesów dotykających różnych podmiotów zaangażowanych w ich realizację. Dlatego tak istotna jest rola działających współcześnie komisji bioetycznych, które opiniując projekt każdego badania naukowego oraz monitorując jego przebieg, odgrywają kluczową rolę w należytej ochronie praw, dobrostanu i interesów wszystkich uczestników badań, a w szczególności tych z populacji narażonych na pokrzywdzenie i wykorzystanie.</jats:p>