Abstract
<jats:p>DEFINICJA POJĘCIA: Naukoznawstwo rozumiane szeroko to zespół dyscyplin badawczych, których przedmiotem jest nauka, ujmowana od strony teoretycznej jako pewien system wiedzy, od strony praktycznej jako zinstytucjonalizowana działalność badawcza oraz jako działalność kulturotwórcza w konkretnych uwarunkowaniach historycznych, społecznych, ekonomicznych, politycznych, prawnych i kulturowych. Obejmuje ono badanie wytworów poznania naukowego, procesów rozwoju nauki, jej metodologii, struktur organizacyjnych, funkcji społecznych oraz relacji z technologią i kulturą. ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: W okresie przedwojennym nowatorska inicjatywa S. Michalskiego polegająca na utworzeniu nauki o nauce rozwijana była w środowisku związanym z Kasą im. J. Mianowskiego i jej czasopism „Nauka Polska” oraz „Organon”. W okresie powojennym podjęto próby odnowienia tej tradycji, m.in. z inicjatywy T. Kotarbińskiego przy PAN oraz na uniwersytetach, m.in. UJ, UW, UAM, KUL. UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: W Polsce funkcjonowały różne koncepcje naukoznawstwa: od integralnej nauki o nauce, przez koncepcję prakseologiczną i federacyjną, po badania interdyscyplinarne w kontekście wyzwań społecznych. Rzutowały one na wyodrębniane subdyscypliny naukoznawstwa, krótko tu scharakteryzowane, oraz ich wzajemne relacje. REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: Naukoznawstwo mimo silnej aktualnie orientacji ilościowej nie powinno rezygnować z perspektywy antropologicznej, zwłaszcza wobec problemów dezinformacji, negacjonizmu naukowego i zachowań nieetycznych. Kluczowe wyzwania (zmiany klimatyczne, nierówności społeczne itd.) wymagają od nauki większej otwartości, interdyscyplinarności i lepszej komunikacji między naukowcami a społeczeństwem.</jats:p>