ELECTROCARDIOGRAPHIC CHANGES IN PATIENTS WITH CHRONIC OBSTRUCTIVE PULMONARY DISEASE DEPENDING ON THE STAGE OF THE DISEASE

<jats:p>Background and Objectives. Chronic obstructive pulmonary disease (COPD) is a systemic disease associated with a high risk of cardiovascular complications and mortality. Electrocardiography (ECG) is an accessible and informative method for detecting cardiac abnormalities in patients with COPD; however, data on the frequency and nature of ECG changes depending on the disease stage remain limited. The objective of the study was to assess the prevalence and spectrum of electrocardiographic changes in patients with chronic obstructive pulmonary disease and determine their relationship with the disease severity stage according to the GOLD classification. Materials and Methods. A cross-sectional observational study was conducted, including 60 patients with COPD in remission who were undergoing outpatient follow-up. The diagnosis and stage of COPD were established according to the GOLD criteria based on spirometry data. All patients underwent standard electrocardiography. An analysis of the frequency of rhythm disturbances, conduction disturbances, and signs of myocardial remodeling was conducted, followed by a comparison between groups of patients with mild/moderate and severe/very severe COPD. Statistical significance was assessed at p &lt; 0.05. Results. Abnormal ECG changes were detected in 69% of patients. The most common abnormalities were right axis deviation (38%), right ventricular hypertrophy (28%), right bundle branch block (20%), and P-pulmonale signs (17%). Arrhythmia was detected in 29% of patients, with atrial fibrillation being the most common arrhythmia (11%). Patients with severe and very severe COPD had significantly more abnormal ECG changes compared to patients with mild forms of the disease (p = 0.01). Signs of right heart strain, including right axis deviation, right ventricular hypertrophy, and right atrial enlargement, were statistically significantly associated with COPD progression. Conclusions.Electrocardiographic changes are common among patients with chronic obstructive pulmonary disease and increase with disease severity. The most pronounced ECG patterns reflect right heart remodeling and are associated with severe COPD. Routine use of ECG in clinical practice can facilitate early detection of cardiovascular complications and more accurate risk stratification in this patient population.</jats:p> <jats:p>Введение и цель. Хроническая обструктивная болезнь лёгких (ХОБЛ) представляет собой системное заболевание, ассоциированное с высоким риском сердечно-сосудистых осложнений и смертности. Электрокардиография (ЭКГ) является доступным и информативным методом выявления кардиальных нарушений у пациентов с ХОБЛ, однако данные о частоте и характере ЭКГ-изменений в зависимости от стадии заболевания остаются ограниченными. Цель исследования оценить распространённость и спектр электрокардиографических изменений у пациентов с хронической обструктивной болезнью лёгких и определить их связь со стадией тяжести заболевания по классификации GOLD. Материалы и методы. Проведено поперечное обсервационное исследование, включавшее 60 пациентов с ХОБЛ в фазе ремиссии, находившихся под амбулаторным наблюдением. Диагноз и стадия ХОБЛ устанавливались в соответствии с критериями GOLD на основании данных спирометрии. Всем пациентам выполнялась стандартная электрокардиография. Проведён анализ частоты нарушений ритма, проводимости и признаков ремоделирования миокарда с последующим сравнением между группами пациентов с лёгкой/умеренной и тяжёлой/очень тяжёлой ХОБЛ. Статистическая значимость различий оценивалась при p &lt; 0,05. Результаты. Патологические изменения ЭКГ выявлены у 69% пациентов. Наиболее часто регистрировались отклонение электрической оси сердца вправо (38%), гипертрофия правого желудочка (28%), блокада правой ножки пучка Гиса (20%) и признаки P-pulmonale (17%). Нарушения ритма выявлены у 29% обследованных, при этом наиболее распространённой аритмией являлась фибрилляция предсердий (11%). У пациентов с тяжёлой и очень тяжёлой ХОБЛ патологические изменения ЭКГ регистрировались достоверно чаще по сравнению с больными с лёгкими формами заболевания (p = 0,01). Признаки перегрузки правых отделов сердца, включая отклонение электрической оси вправо, гипертрофию правого желудочка и увеличение правого предсердия, были статистически значимо ассоциированы с прогрессированием ХОБЛ. Заключение. Электрокардиографические изменения широко распространены среди пациентов с хронической обструктивной болезнью лёгких и нарастают по мере увеличения тяжести заболевания. Наиболее выраженные ЭКГ-паттерны отражают ремоделирование правых отделов сердца и ассоциированы с тяжёлым течением ХОБЛ. Рутинное использование ЭКГ в клинической практике может способствовать раннему выявлению сердечно-сосудистых осложнений и более точной стратификации риска у данной категории пациентов.</jats:p> <jats:p>Кіріспе және мақсат. Созылмалы обструктивті өкпе ауруы (СОӨА) - жүрек-қан тамырлары асқынуларының және өлім-жітімнің жоғары қаупімен байланысты жүйелік ауру. Электрокардиография (ЭКГ) - СОӨА бар науқастарда жүрек ауытқуларын анықтаудың қолжетімді және ақпараттық әдісі; дегенмен, ауру сатысына байланысты ЭКГ өзгерістерінің жиілігі мен сипаты туралы деректер шектеулі болып қала береді. Зерттеу мақсаты-созылмалы обструктивті өкпе ауруы бар науқастарда лектрокардиографиялық өзгерістердің таралуын және спектрін бағалау және олардың GOLD жіктемесіне сәйкес аурудың ауырлық сатысымен байланысын анықтау. Материалдар мен тәсілдер. Амбулаториялық бақылаудан өтіп жатқан ремиссиядағы СОӨА бар 60 науқасты қамтитын көлденең бақылау зерттеуі жүргізілді. СОӨА диагнозы мен сатысы спирометрия деректеріне негізделген GOLD критерийлеріне сәйкес белгіленді. Барлық науқастарға стандартты электрокардиография жасалды. Ырғақ бұзылыстарының, өткізгіштік бұзылыстарының және миокардтың қайта құрылу белгілерінің жиілігін талдау жүргізілді, содан кейін жеңіл/орташа және ауыр/өте ауыр СОӨА бар науқастар топтары арасында салыстыру жүргізілді. Статистикалық маңыздылығы p &lt; 0,05 деңгейінде бағаланды. Нәтижелер. Пациенттердің 69%-ында ЭКГ-да қалыптан тыс өзгерістер анықталды. Ең көп таралған ауытқулар оң жақ осьтің ауытқуы (38%), оң жақ қарыншаның гипертрофиясы (28%), оң жақ шоғыр тармағының блокадасы (20%) және P-өкпе белгілері (17%) болды. Аритмия пациенттердің 29%-ында анықталды, жүрекше фибрилляциясы ең көп таралған аритмия болып табылады (11%). Ауыр және өте ауыр ӨСОА бар науқастарда аурудың жеңіл түрлері бар науқастармен салыстырғанда ЭКГ-да қалыптан тыс өзгерістер айтарлықтай көп болды (p = 0,01). Оң жақ жүректің созылуының белгілері, соның ішінде оң жақ осьтің ауытқуы, оң жақ қарыншаның гипертрофиясы және оң жақ жүрекшенің ұлғаюы ӨСОА-ның өршуімен статистикалық тұрғыдан маңызды түрде байланысты болды. Қорытынды. Электрокардиографиялық өзгерістер созылмалы обструктивті өкпе ауруы бар науқастарда жиі кездеседі және аурудың ауырлығымен артады. Ең айқын ЭКГ үлгілері оң жақ жүректің қайта құрылуын көрсетеді және ауыр ӨСОА-мен байланысты. Клиникалық тәжірибеде ЭКГ-ны үнемі қолдану жүрек-қан тамырлары асқынуларын ерте анықтауға және осы пациенттер популяциясында дәлірек қауіп стратификациясына ықпал етеді.</jats:p>