Abstract
<jats:p>Background. Blood diseases represent a heterogeneous group of pathologies that have a significant impact on public health. In recent years, there has been an increase in the incidence and mortality from hematological diseases in various countries, including those in Central Asia. The aim of this study was to analyze the dynamics of blood disease incidence among the child and adult population of Abai district from 2014 to 2023. Materials and methods. This study utilized retrospective data on first-time registered cases of blood diseases among children (0–17 years) and adults (18 years and older) in Abai district from 2014 to 2023, based on medical reporting forms from primary and specialized care institutions. Incidence rates per 1000 population were calculated using official demographic statistics, with statistical and graphical analyses applied to assess trends and epidemiological patterns. Results. The analysis of blood disease incidence in Abai District from 2014 to 2023 revealed a general upward trend in both children and adults, with peaks observed in 2022. Among children, the incidence rose from 37.4 to 74.5 per 1,000 between 2014 and 2022, followed by a decline to 56.4 in 2023. In adults, the rate increased from 29.7 to 67.0 per 1,000 over the same period, then decreased to 52.2 in 2023. The rise in incidence may be associated with improved diagnostics, heightened medical attention, and the impact of the COVID-19 pandemic. Conclusion. The study underscores the necessity of continuous monitoring and collaborative action to effectively manage the increasing blood disease incidence in both children and adults in Abai District.</jats:p> <jats:p>Введение. Заболевания крови представляют собой разнородную группу патологий, оказывающих значительное влияние на общественное здоровье. В последние годы наблюдается рост заболеваемости и смертности от гематологических заболеваний в различных странах, включая государства Центральной Азии. Цель исследования - проанализировать динамику заболеваемости болезнями крови среди детского и взрослого населения Абайского района за период с 2014 по 2023 год. Материалы и методы. В исследовании использованы ретроспективные данные о впервые зарегистрированных случаях заболеваний крови среди детей (0–17 лет) и взрослых (18 лет и старше) в Абайском районе за 2014–2023 годы. Источником данных послужили медицинские учетные формы учреждений первичной и специализированной медико-санитарной помощи. Расчёт показателей заболеваемости на 1000 населения проводился с использованием официальной демографической статистики. Для анализа использовались методы статистической обработки и графической визуализации. Результаты. Анализ заболеваемости болезнями крови в Абайском районе за 2014–2023 годы выявил общую тенденцию к росту как среди детей, так и среди взрослых, с пиком в 2022 году. У детей уровень заболеваемости увеличился с 37,4 до 74,5 на 1000 человек в период с 2014 по 2022 год, после чего снизился до 56,4 в 2023 году. У взрослых показатели выросли с 29,7 до 67,0 на 1000 за тот же период, а затем снизились до 52,2 в 2023 году. Рост заболеваемости может быть связан с улучшением диагностики, повышенным вниманием к здоровью и последствиями пандемии COVID-19. Заключение. Результаты исследования подчеркивают необходимость постоянного мониторинга и межведомственного взаимодействия для эффективного управления ростом заболеваемости болезнями крови среди детского и взрослого населения Абайского района.</jats:p> <jats:p>Кіріспе. Қан аурулары – халық денсаулығына айтарлықтай әсер ететін әртүрлі патологиялар тобына жатады. Соңғы жылдары Орталық Азия елдерін қоса алғанда, көптеген мемлекеттерде гематологиялық аурулардың сырқаттанушылық пен өлім-жітім деңгейінің өсуі байқалады. Зерттеу мақсаты – 2014–2023 жылдар аралығында Абай ауданындағы бала және ересек тұрғындар арасындағы қан ауруларының сырқаттанушылық динамикасын талдау. Материалдар мен әдістер. Зерттеуде 2014–2023 жылдар аралығында Абай ауданындағы алғашқы рет тіркелген қан аурулары жағдайлары туралы деректер пайдаланылды. Деректер бастапқы және мамандандырылған медициналық көмек мекемелерінің есептік нысандарына негізделген. Балалар (0–17 жас) және ересектер (18 жастан жоғары) бойынша 1000 тұрғынға шаққандағы сырқаттанушылық деңгейі ресми демографиялық статистика негізінде есептелді. Эпидемиологиялық үрдістер мен динамиканы бағалау үшін статистикалық және графикалық талдау әдістері қолданылды. Нәтижелер. 2014–2023 жылдар аралығында Абай ауданында қан ауруларының сырқаттанушылық деңгейінің жалпы өсу үрдісі байқалды, ең жоғары көрсеткіш 2022 жылы тіркелді. Балалар арасында сырқаттанушылық деңгейі 2014 жылғы 1000 тұрғынға шаққандағы 37,4-тен 2022 жылы 74,5-ке дейін өсіп, 2023 жылы 56,4-ке дейін төмендеді. Ересектер арасында бұл көрсеткіш 29,7-ден 67,0-ге дейін өсіп, кейін 2023 жылы 52,2-ге дейін төмендеді. Аурушаңдықтың өсуі жақсартылған диагностикамен, медициналық көмекке назардың артуымен және COVID-19 пандемиясының әсерімен байланысты болуы мүмкін. Қорытынды. Зерттеу нәтижелері Абай ауданындағы балалар мен ересектер арасында қан ауруларының артуын тиімді бақылау үшін тұрақты мониторинг пен бірлескен шаралардың қажеттілігін көрсетеді.</jats:p>