HÜRMÜZ BOĞAZININ KAPATILMASININ SAVAŞ RİZİKOSU TEMİNATINA ETKİSİ: KAPANMA SONRASI HARP KLOZLARI KAPSAMINDA VERİLEN TEMİNATIN DARALTILMASI/GERİ ÇEKİLMESİ VEYA SÖZLEŞMENİN SİGORTACI TARAFINDAN TEK TARAFLI BİÇİMDE SONA ERDİRİLMESİ MÜMKÜN MÜ?

<jats:p xml:lang="tr">Bu çalışma, Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanması veya sigorta uygulaması bakımından kapalı sayılması hâlinde, tekne sigortasına ek olarak sağlanan harp rizikoları teminatının coğrafi kapsamının sonradan daraltılması ya da geri çekilmesinin veya sözleşmenin sigortacı tarafından tek taraflı yapılan iptal bildirimi ile sona erdirilmesinin Türk hukuku bakımından geçerliliğini İngiliz hukuku ile mukayeseli olarak incelemektedir. Çalışmanın çıkış noktası, özellikle boğazın kapanmasından önce sefere çıkmış ve daha sonra listelenmiş bölge ilan edilen alanda bulunan gemiler bakımından, sigortacının teminatı tek taraflı bildirimle sona erdirip erdiremeyeceği ve ek prim karşılığında teminatın yeniden tesis edilmesinin hangi hukuki esaslara tabi olduğudur. İnceleme kapsamında tekne sigortası, Enstitü Harp Klozları ve listelenmiş bölgeler mekanizması ele alınmış; Lloyd’s Joint War Committee – Ortak Savaş Komitesi kararlarının sigorta uygulamasındaki işlevi değerlendirilmiş; ardından mesele TTK ve TBK hükümleri çerçevesinde Türk hukuku bakımından incelenmiş ve İngiliz hukuku ile karşılaştırılmıştır. Çalışmada, sözleşmede açık coğrafi sınırlama kaydı bulunsa dahi, Türk hukuku bakımından teminatın daraltılması ya da geri çekilmesinin otomatik ve sınırsız biçimde sonuç doğurmayacağı; sigorta ettirenin korunmasına yönelik emredici ve tamamlayıcı hükümlerin, bildirim usulünün, geçiş sürecinin ve sözleşme güvenliği ilkesinin ayrıca dikkate alınması gerektiği; sigortacıya tek taraflı sözleşmeyi sona erdirme imkanı veren açık sona erdirme maddesinin bulunması halinde ise bu maddenin teminatın daraltılması veya geri çekilmesine dair hükümden farklı olarak doğrudan uygulama alanı bulacağı sonucuna ulaşılmıştır. Buna karşılık İngiliz hukukunda, sözleşme serbestisi ve klozların lafzına bağlılık ilkeleri nedeniyle aynı müdahalenin daha dar bir yargısal denetime tabi olduğu görülmektedir.</jats:p>