Abstract
<jats:p>Pieniądz stanowi podstawową kategorię ekonomiczną w gospodarce towa- rowo-pieniężnej. Problemy związane z pieniądzem budziły i budzą nadal wiele kontrowersji. Na przestrzeni wieków zmieniało się podejście do tego powszech- nego ekwiwalentu, zmieniała się jego forma, ale zawsze rodził zrozumiałe zain- teresowanie nie tylko ekonomistów. Pogoń za zyskiem, chęć posiadania jak największej ilości pieniędzy towarzyszy człowiekowi od momentu jego poja- wienia się i do wyjątków należeli ci, dla których dobra materialne, możliwe do osiągnięcia dzięki pieniądzom, nie stanowiły celu działań. Dylematy wokół pie- niądza istnieją zatem do dziś, co stanowi wdzięczny obszar badań ekonomistów. Opracowanie niniejsze wpisuje się w rozważania wokół pieniądza. Autorzy przedstawiają problemy dotyczące zarówno samego pieniądza, jak i polityki monetarnej w ujęciu historycznym. Śledzą jego rozwój i związane z nim procesy od momentu jego pojawienia się do czasów niemal współczesnych. Praca składa się z czterech rozdziałów. Pierwszy, zatytułowany Pieniądz jako dobro – nie tylko ekonomiczne, sta- nowi rozważania wokół istoty pieniądza i postrzegania jego funkcji w różnych szkołach ekonomicznego myślenia. Pokazuje przykłady zaczerpnięte z mitologii i Biblii. Analizuje pieniądz i jego znaczenie jako powszechnego ekwiwalentu dla sfery realnej gospodarki, począwszy od czasów starożytnych po współczesność. Zwraca również uwagę na postrzeganie pieniądza w kategoriach kultury Zacho- du, przywołując wiele przykładów akceptujących bałwochwalczy niemal stosu- nek do pieniądza. Rozdział drugi: Proceder psucia pieniądza w starożytności i średniowieczu porusza istotne zagadnienie podlenia monety, które rozpoczęło się wraz z poja- wieniem się pieniądza kruszcowego. Polegało to na zmniejszaniu ustalonej wcześniej zawartości kruszcu szlachetnego w monecie lub na jej obrzynaniu i zmniejszaniu wagi. Skutki tego procederu dotykały przede wszystkim kupców i poddanych, a zyski czerpał ten, kto miał prawo bicia monet, czyli najczęściej władca. Współcześnie wprawdzie w obiegu nie krąży już pieniądz z zawartością srebra lub złota, ale psucie pieniądza nie ustało, ponieważ np. inflacja deprecjo- nuje jego realną wartość. W rozdziale trzecim, zatytułowanym Mikołaja Kopernika krytyka psucia pieniądza w Prusach i Koronie, pozostając w temacie podlenia monety przed- stawiono stanowisko Mikołaja Kopernika, będącego administratorem kapituły warmińskiej, wobec tego procederu oraz propozycję jego reformy. Szeroko omó- wiono wysiłki Kopernika zmierzające do uzdrowienia sytuacji na rynku pienięż- nym. Niestety, jego pomysł reformy nie został uwzględniony; rozwiązanie De- cjusza bardziej spodobało się królowi. Ostatni rozdział: Dylematy Myrdala na temat pieniądza i polityki monetarnej dotyczy stanowiska tego szwedzkiego ekonomisty, noblisty wobec zagadnień pieniężnych. Rozdział ten przenosi rozważania wokół pieniądza do czasów bar- dziej już współczesnych, jako że Myrdal reprezentował tzw. szkołę szwedzką w ekonomii, która rozwijała się w pierwszej połowie XX w. Autorzy opracowania zdają sobie sprawę z uwzględnienia niewielkiej cząstki zagadnień związanych z pieniądzem, mają jednak nadzieję, że mimo to opraco- wanie wpisze się w dyskusję nad kwestiami monetarnymi.</jats:p>