Abstract
<jats:p>Twórczość Joanny Wiszniewskiej-Domańskiej cechuje się oryginalną formułą grafiki / rysunku figuratywnego, łączących w sobie nawiązania przede wszystkim do surrealizmu europejskiego pierwszej połowy XX wieku (René Magritte, Giorgio de Chirico, Jean Jacques Folon). Figuratywność prac artystki oscyluje między „zakłóconą” realnością, niemal ascetyczną acz wyrazistą kreską a opowiadaną historią – czytelną, wzruszającą, stawiającą pytania o sens dokonywanych wyborów, o wartość ludzkiego życia. Książka poświęcona jest losom, twórczości i artystycznym fascynacjom malarki, graficzki i rysowniczki. Artystka swe życie i twórczość związała z Łodzią, z łódzkimi Bałutami, którym – w pewnym stopniu, niejako organicznie a jednocześnie mimowolnie, przez osmozę – dała i nadal nadaje kształt „miasta surrealistycznego” – Papierowego miasta. Artystka rolę sztuki rozumie jako swoiste „przeniesienie” wewnętrznych doświadczeń, pamięci poprzez obecną w jej pracach melancholię, tęsknotę wyrażane w powtarzającym się motywie odległego horyzontu, odwróconego tyłem do widza samotnego człowieka z nieodłącznym bagażem podróżnym, emblematami dzieciństwa (szklane kulki, baloniki, chorągiewki, rozrzucone zabawki). Prace Wiszniewskiej-Domańskiej wyrażają, nawiązujący do filozofii zen (poezja haiku) podobny zachwyt i zdumienie nad powiązaniami istniejącymi między jednostką i jej habitatem. Te ostre w swej formalnej oszczędności grafiki, niekiedy subtelnie podkolorowane, charakteryzuje medytacyjność, skupienie prowadzące ku sublimacji ćwiczeń duchowych. Odwrócenie centralnej postaci (mężczyzna w ciemnym ubraniu), jej dosłowne „zamknięcie”, zwrócenie ku własnemu wnętrzu wyrażają spokój, opanowanie, ale również pewien stan napięcia i wahania, jakie towarzyszą człowiekowi w chwili tuż przed podjęciem ważnej decyzji. Grafiki, rysunki, kolaże, prace przestrzenne, konsekwentne w swej stylistyce i treści, które Wiszniewska-Domańska tworzy od kilkudziesięciu lat, stanowią szczególny zapis jej dziennika podróży – tych autentycznych i tych wyśnionych, wyobrażonych i przeczuwanych. Każda karta to próba uchwycenia zdarzenia, ciągu skojarzeń, myśli albo snu, stających się notatnikiem zawierającym fragmenty autobiograficzne, obraz powrotów do wydarzeń z przeszłości, do sekretnej historii (własnej – E.J.) duszy.</jats:p>